Regionalne Centrum
Edukacji Ekologicznej

www.eko.luban.com.pl
Menu
Edukacja
Ekologia
Medioteka
Konkursy
Imprezy
  • Wystawa ta nie mogłaby powstać, gdyby nie trzy ważne wydarzenia – dwa naturalne i jedno cywilizacyjne. Pierwsze miało miejsce około 30-15 milionów lat temu, kiedy wypiętrzały Alpy, a odmładzały stare Sudety. Gdy ziemia dudniła, trzęsła, z uskoków płynęły potoki lawy, w powietrzu fruwał popiół i bomby wulkaniczne, a powietrze przesycone było siarką. Drugim wydarzeniem były wędrówki lodowców kontynentalnych. Niczym potężne heble równały i ryły powierzchnię. Reszty dopełniła erozja mrozowa, wodna, słoneczna i wiatrowa. Stożki wulkaniczne straciły wtedy swoją pierwotną wysokość. Zjawiska te trwają nadal, ale już nie z taką siłą. Trzecie wydarzenie miało miejsce nie tak dawno. Około 700 lat temu z Kamiennej Góry wybierano szare bloki i budowano z nich Lubań. A 100 lat temu masowo zaczęto wydobywać kamienie bazaltoidowe na potrzeby własne i budownictwa drogowego. Z lotu ptaka Ziemia Lubańska przypomina krajobraz księżycowy. Paradoksalnie – to dzięki górnikom „Kraina wygasłych wulkanitów” odsłoniła swoje tajemnice. Ilu ludzi w Polsce wie, gdzie leży Lubań? Jakie naj ... jest w Lubaniu? A Lubań wszystkim powinien kojarzyć się z wygasłymi wulkanami, najgrubszym w Polsce orzesznikiem siedmiolistkowym, największą w Polsce pokrywą bazaltoidową, najciekawszą i najpiękniejszą ścianą bazanitową w Polsce. Obecnie działają 4 kamieniołomy a co z nieczynnymi? Przyroda i górnicy podarowali Ziemi Lubańskiej niemal gotowy produkt turystyczny. Aż żal bierze, że zamiast w unikatowe zajazdy, punkty widokowe i miejsca rekreacyjno-turystyczne zamieniają się one w dzikie wysypiska. Nie dajmy zniszczyć naszego największego atutu. 2. Bazaltoidy - typy wylewnej skały magmowej pochodzenia wulkanicznego to bogactwo powiatu lubańskiego. W naszych najnowszych opracowaniach używamy już pojęcia bazaltoidy jako ogólnej nazwy skał zbliżonych wyglądem do bazaltów. Należą do nich nefelinity, tefryty, bazanity, doleryty itd. Przyczyną tego jest fakt, że na Ziemi Lubańskiej nie wydobywa się typowych skał bazaltowych, a np.: nefelinity, bazanity, tefryty i in. Wszystko zaczęło się w trzeciorzędzie, 32 miliony lat temu, kiedy Pogórze Izerskie było rejonem intensywnej działalności wulkanicznej. Erupcja wulkanów i wylewająca się na powierzchnię ziemi ognista magma, zastygając tworzyła wzgórza i tak na naszym terenie powstały złoża bazaltoidowe. W XIX wieku - wieku pary, elektryczności i dynamicznie rozwijającej się komunikacji zwrócono uwagę na malownicze stożki i wzniesienia. Twarde, odznaczające się wielką wytrzymałością na ściskanie i odporne na wietrzenie skały doskonale nadawały się na kostkę brukową i tłuczeń pod tory kolejowe, a ciosy (bloczki) znajdowały zastosowanie w budownictwie. W 1844 roku uruchomiono w pobliżu wsi Zaręba (gmina Siekierczyn) malutki kamieniołom, w którym zatrudniono 2 pracowników. Robotnicy stali na drabinach i łupali ręcznie pięcio i - sześcioboczne słupy na kostkę brukową. Taki był początek. Na początku XX wieku niemieckie firmy rozpoczęły eksploatację następnych wzgórz bazaltoidowych. Górnicy przy pomocy wiertarek na sprężone powietrze, łomów i kilofów kruszyli skałę. Tak eksploatowano pierwsze złoża bazaltowe. Po etapie ręcznego wydobywania skalnikom ruszyły na pomoc koparki, a urobek zaczęły przewozić samochody. W latach 1960-1970 wybudowano i uruchomiono zakłady przeróbcze i były one na owe czasy najnowocześniejszymi tego typu zakładami w Polsce. Od tego czasu systematycznie dokonuje się modernizacji parku maszynowego. Nowoczesne kruszarki i samochody technologiczne to symbol dzisiejszych kamieniołomów. (Na podstawie „Gazety Siekierczyńskiej”) 3. Kamieniołomy zakładano na pokrywach (trapach), w czopach i nekach wulkanicznych. Czopy wulkaniczne wypełniają kominy dawnych stożków bazaltoidowych, które zostały wypreparowane z mniej twardych skał otoczenia. Czop wulkaniczny to fragment zastygłego komina, ale nie ma on zachowanego układu pionowego ścian, a spadek łagodny, przykładem mogą być: wzgórze Czapla, Czubatka, Stożek Światowida, wzgórze w Wesołówce, Stożek Perkuna i wiele innych. Nek wulkaniczny jest także fragmentem zastygłym komina, ale o bardzo pionowych ścianach. Tak jest też wypreparowany z otoczenia i forma ta jest nadal zachowana, przykładem jest kamieniołom w Olszynie Górnej.
  •  
    RCEE 2006
     

    Artykuły
    Subskrypcja
    Jesteśmy partnerem
    WFOŚiGW
      [523524] 0.0089
    Designed by:
    ver. 2.5.1